Van boerderij tot kasteel

Het huis Prattenburg was als boerderij al in de late middeleeuwen bekend en moet toen aanvankelijk “Grootveld” geheten hebben. De naam “Prattenburg” duikt voor het eerst op in oude akten in 1502 wanneer een stokoude Ludolf Quynt verklaart dat hij als kind bij zijn ouders op de hoeve “Prattenborch” woonde en daar schapen hoedde. Na in verschillende handen te zijn geweest komt Prattenburg in 1694 in het bezit van Jacob van Wijck, kanunnik van St. Marie te Utrecht. Hij laat het twee jaar later achter aan zijn neef mr. Anthony van Asch van Wijck, burgemeester van Utrecht. Enkele decennia eerder waren in dit gebied al terreinen in handen van de familie.

Het huis als boerderij

De oudste bekende afbeelding van het huis maakte de tekenaar Cornelis Pronk in 1731. Op deze schets toont het huis zich, als restant van een groter huis, als een eenvoudig, rechthoekig of vierkant gebouw met een torenachtige allure met een zadeldak met een restant van de slotgracht. In deze tijd, begin achttiende eeuw, wordt Prattenburg een vervallen jachthuis genoemd. Naast boerderij, herenkamer of middeleeuws versterkte woning is ook het jachthuis soms de oorsprong van de buitenplaats zoals wij die nu kennen. In de loop der eeuwen zou Prattenburg uitgebreid worden tot een uitgestrekt landgoed met gronden ten westen en ten oosten van de weg naar Elst.

Gevelstenen van Prattenburg

In de gevels van Kasteel Prattenburg zijn vier belangrijke gevelstenen te vinden. De grootste betreft het familiewapen met de familiespreuk ‘Ore et corde idem’ in de grote vierkante toren. Uit het Latijn vertaald betekent dit ‘Uit mond en hart hetzelfde’. Het wapen bestaat verder uit een kruis met in het hart een rad en in de vier hoeken distels. Dit familiewapen is ontstaan uit de wapens van de familie Van Asch en de familie Van Wijck. Wijnanda van Asch trouwde in 1575 met Jan van Wijck. Zij voldeed daarmee aan de wens van haar broer om zijn geslachtsnaam en familienaam voort te zetten. Haar nazaten gingen sindsdien verder onder de naam Van Asch van Wijck. Het rad van het familiewapen Van Asch werd zo opgenomen in het familiewapen van Van Wijck.

De andere gevelstenen betreffen de jaartallen 1694, 1887 en 1956. Voor Prattenburg warend dit namelijk belangrijke jaartallen. Het jaartal 1694 verwijst naar het jaar waarin Landgoed Prattenburg in de familie kwam door de aankoop van Jacob van Wijck. In 1887 werd het nieuwe kasteel gebouwd op de plek van het vroegere huis. En 1956 verwijst naar de grote naoorlogse verbouwing en modernisering van het kasteel.

'Het Engelse Werk'

Het Engelse werk is een benaming voor een groenaanleg of wandelbos dat werd aangelegd in een landschappelijke stijl, veelal ook wel aangeduid als een Engelse tuin of de Engelse landschapsstijl. Deze stijl herken je aan de slingerende paden, hoogteverschillen, zorgvuldig geplaatste boomgroepen en de afwisseling tussen open en gesloten stukken, waardoor je steeds zicht hebt op iets anders, nieuwsgierig raakt, maar ook andere stemmingen worden opgeroepen. Het doel was een wandeling te maken die een soort romantisch gevoel moest oproepen. Het moest de bezoeker verroeren. Dit als een reactie op de strakke en geometrische tuinen van de voorgaande periode, ook wel bekend als de Franse tuinen. Meer weten? Bekijk de juli-editie '20 van de nieuwsbrief.

19e en 20e eeuw

Aan het eind van de negentiende eeuw (1887) liet jhr. Mr. van Asch van Wijck het huis geheel herbouwen waarbij het grotendeels zijn huidige neogotisch uiterlijk kreeg. De toren, gebouwd op de oude fundamenten, kreeg een piramidevormig dak en werd opgenomen in een veel groter bakstenen complex met verscheidene zijtorentjes. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw is het huis verbouwd en aangepast aan de eisen van deze tijd. Het park is direct rond het huis in of rond 1896 ontworpen door de tuinarchitect Otto Schultz met handhaving van het eeuwenoude lanenstelsel, terwijl Leonard Springer zich in de jaren daarna met het park van Prattenburg heeft bezig gehouden.  De vijverpartij werd door Copijn aangelegd. In de laatste jaren is door de familie van Asch van Wijck veel tijd en energie aan het onderhoud en herstel van het park besteed. 

Prattenburg archief

Het archief op landgoed Prattenburg bestaat uit verschillende delen. Het grootste deel bevat het archief van het Landgoed zelf en er is een deel dat over de familie Van Asch van Wijck gaat.
Het archief bevat stukken die dateren van meer dan 400 jaar terug. Op dit moment wordt in samenwerking met het Utrechts Archief en de Stichting Instandhouding Landgoed Prattenburg gestreefd naar het toegankelijk mkaen van het archief voor publiek en historisch onderzoek.

Aanleg historisch park

In het archief van Prattenburg bevinden zich verschillende tekeningen van de aanleg van het historische park. Bijvoorbeeld een tekening van tuinarchitect Hendrik Copijn uit 1901 voor een grote vijverpartij. Er werden twee natte vennetjes uitgediept tot een oneindig lijkende slingervijver. Met de vrijkomende grond werden de randen opgehoogd, zodat hier een heuvelachtig en landschappelijk geheel ontstond. Rond de jaren ’20 werd het geheel nog beplant met bloeiende heesters door de tuinarchitect Leonard Springer. 

Blijf op de hoogte

Eens per kwartaal verschijnt de digitale nieuwsbrief 'Prattenburg Brief'.  Interesse? Meldt u dan aan via het aanmeldformulier. 
Privacy verklaring

Ontvang de Prattenburg Brief
Aanmelden
Contact

Cuneraweg 420
3911 RW  Rhenen

info@prattenburg.nl
www.prattenburg.nl