Deze podcast is opgenomen op landgoed Prattenburg en is een masterclass bosbeheer en rentmeesterschap, gegeven door Gerard Koopmans. Gerard is een van de meest ervaren bosbeheerders van Nederland. Hij laat zien hoe historisch landgoedbeheer toekomstbestendig kan worden gemaakt in het licht van klimaatverandering, met als kern: werken naar ongelijkjarig gemengd bos. Een inspirerend verhaal voor iedereen met interesse in bos en natuurbeheer.
Dit jaar starten de boswerkzaamheden eerder dan normaal, om te profiteren van de droge nazomer en hinder door regenval te voorkomen. Er worden minder vitale bomen (lariks, douglas en beuk) verwijderd om ruimte te maken voor natuurlijke verjonging en plantgroepen met klimaatbestendige soorten. De werkzaamheden vinden dit najaar plaats aan de zuidwestzijde van het Landgoed. Meer informatie over het nut en de noodzaak van het boswerk is te vinden via onderstaande button.
Het afgelopen najaar hebben we een aantal lichte stormen gehad, niets bijzonders qua windkracht. Wat spannend was is dat alle bomen nog in blad stonden en de grond doorweekt was van de vele regen. Dit zorgt ervoor dat bomen en bos extra gevoelig zijn voor windworp. Gelukkig hebben we op Prattenburg vrijwel geen schade ondervonden. Dat hebben we voor een deel te danken aan het beheer van de afgelopen 15 jaar in het streven naar wat bosbeheerders “ongelijk jarig gemengd bos” noemen wordt het bos stabieler en heeft meer draagkracht bij extremen. Door het verschil in leeftijden en boomsoorten ontstaat vanzelf een weerbaarder en stabieler bos. Tijdens de periodieke dunningen worden met name de bomen met een hoge toekomst verwachting (T-bomen) ruimgezet waardoor ze sneller dikker worden en daarmee steviger en stabieler worden. Gelijktijdig ontstaat er licht op de bomen waardoor een nieuwe jonge generatie bos zicht kan gaan ontwikkelen.
Regelmatig krijgen we vragen over de wijze waarop het bosbeheer op Prattenburg wordt uitgevoerd. Bosbeheer is een dynamisch proces waar veel over te vertellen is. Bosbeheerder en groen rentmeester Gerard Koopmans heeft er een artikel over geschreven, waarin veel vragen van bezoekers worden beantwoord. Een unieke kans om de bossen beter te leren ‘begrijpen’. Via onderstaande link kunt u het hele artikel lezen.
Landgoed Prattenburg bestaat voor 400 hectare uit bos. De bossen van Prattenburg lopen van de grens bebouwde kom van Veenendaal tot aan de jeugdherberg van Elst. De bossen worden beheerd volgens de principes van het geïntegreerde bosbeheer, dat wil zeggen dat er gestreefd wordt naar een mix van houtproductie, recreatie en natuurbeheer, niet overal in gelijke mate maar afgestemd op de groeiplaats en de aanwezige boomsoorten.
Voor de houtproductie zijn de douglas, de Amerikaanse eik en de grove den van belang. Voor de recreatie is het uitgebreide netwerk van lanen en de variatie in boomsoorten juist zo aantrekkelijk voor de bezoeker. Oude en dode bomen, maar ook de structuur van het bos en de soortenrijkdom zijn van groot belang voor de in het bos levende planten, dieren en insecten. De bossen van Prattenburg zijn gecertificeerd volgens de FSC, dit keurmerk geeft aan dat de bossen van Prattenburg op een duurzame wijze beheerd worden.
In februari en maart '22 is in het Prattenburgse bos een aantal boomplantevenementen gehouden. Zo werd in de omgeving van de Eijkelkamp een bosaanplant uitgevoerd door “iksttopnu” in samenwerking met de Nationale boomfeestdag. Er zijn ca 5000 bomen geplant uit naam van mensen die gestopt zijn met roken in de afgelopen jaren. Naast de aanleg van het bos is een gedenksteen onthuld en is een zitbank geplaatst.
In samenwerking met de stichting Stukje Natuur is door Hoenderdaal Fasteners uit Veenendaal een aanzet gegeven om meer biodiversiteit en boomsoorten menging in de Prattenbursge bossen te brengen. Totaal werden ca 3000 stuks Douglas geplant in een open Amerikaans eikenbos. Met het onderplanten wordt een bijdrage geleverd aan de vastlegging van CO2 en spreiden van risico door het vergroten van de menging.
Door de WUR (Wageningen Universiteit) zijn op een tweetal locaties aanplanten uitgevoerd met verschillende herkomsten van de zogenaamde klimaatslimme boomsoorten. Door deze soorten van diverse genetische herkomsten over een lange periode te testen krijgen we beter inzicht in de eigenschappen van deze soorten in het (veranderende) Nederlandse klimaat. Een van de locaties is aangeplant door de schoolkinderen uit Veenendaal. Het startsein voor de aanplant werd gegeven door voormalig oud-commandant der strijdkrachten Tom Middendorp (tevens schrijver van het boek De Klimaat Generaal).
LEES MEER
De natuurterreinen en de biodiversiteit op Prattenburg worden met grote zorg onderhouden en gemonitord. Waar mogelijk worden nieuwe natuurgebieden ontwikkeld, zoals het heideveld van 3,5 hectare. Dit gebeurt volgens de richtlijnen van de in 2009 opgestelde Gedragscode Natuurbeheer. Deze Gedragscode Natuurbeheer is opgesteld door het Bosschap met medewerking van Staatsbosbeheer, de 12 Landschappen, de Federatie Particulier Grondbezit en Natuurmonumenten. Zorg voor de natuur vraagt ook een bijdrage van de bezoekers: blijf op wegen en paden, houd uw hond(en) aan de lijn en laat geen afval achter in de natuur. Zo werken we samen aan een versterking van de bijzondere natuurwaarden op Prattenburg.
Het beheer van een landgoed is een kostbare zaak. Voor de openstelling van het bos wordt een minimale bijdrage van de overheid ontvangen. Deze bijdrage is echter bij lange na niet toereikend om de bossen te kunnen beheren. De productie en oogst van hout is daarom noodzakelijk. Maar altijd met respect voor de natuurwaarden en recreatieve waarden.
De boomsoorten op Prattenburg zijn o.a. de grove den, de berk, de beuk, de zomereik, de Amerikaanse eik, de douglas en de Japanse lariks. De laatste drie soorten zijn voor Prattenburg ook van economisch belang. Door deze soorten af te wisselen met andere soorten ontstaat een gevarieerd en voor de wandelaar aantrekkelijk bos.
Eens per kwartaal verschijnt de digitale nieuwsbrief van de Stichting Vrienden van Landgoed Prattenburg. Interesse? Meldt u zich dan aan via het aanmeldformulier.
Privacy verklaring
Cuneraweg 420
3911 RW Rhenen
info@prattenburg.nl
www.prattenburg.nl